मराठी भाषा दिन चिरायू होवो- 2
🪔
🪔
🌸
✨
मराठी भाषा दिन उत्सव
मराठी भाषा
एक समृद्ध भाषेचा प्रवास — शतकानुशतकांची परंपरा
२७ फेब्रुवारी · मराठी राजभाषा दिन
प्राचीन काळ
इ.स. ७०० च्या आसपास
भाषा उत्पत्ती
मराठी भाषेची उत्पत्ती
महाराष्ट्री प्राकृतातून मराठी भाषेचा जन्म झाला. संस्कृत, पाली व अपभ्रंश भाषांचा प्रभाव असलेली ही भाषा हळूहळू स्वतःचे रूप घेऊ लागली.
इ.स. १०७८
शिलालेख
श्रवणबेळगोळचा शिलालेख
मराठीतील सर्वात प्राचीन लिखित नोंद. चामुंडराय यांनी गोमटेश्वराच्या प्रतिष्ठापनेनिमित्त कोरलेला हा शिलालेख मराठी भाषेचे पहिले ऐतिहासिक साक्ष आहे.
मध्ययुग
इ.स. १२९०
संत साहित्य
ज्ञानेश्वरी — ज्ञानेश्वर महाराज
वयाच्या अवघ्या १५ व्या वर्षी ज्ञानेश्वर महाराजांनी भगवद्गीतेवर मराठीत विलक्षण टीका रचली. हे मराठी साहित्याचे सुवर्णपहाट आहे.
इ.स. १३ वे शतक
वारकरी संप्रदाय
वारकरी भक्ती चळवळ
नामदेव, एकनाथ, तुकाराम यांच्यासारख्या संतांनी अभंग, ओव्या व कीर्तनाद्वारे मराठी भाषेत भक्तिसाहित्य फुलवले. सामान्य जनतेपर्यंत धर्म पोचवला.
इ.स. १४५०
संत साहित्य
एकनाथांचे भारूड
संत एकनाथ महाराजांनी भारूड, अभंग, पोवाडा इत्यादी विविध साहित्य प्रकारांद्वारे मराठी भाषेला लोकाभिमुख केले.
इ.स. १६०८
संत साहित्य
तुकाराम महाराजांचे अभंग
संत तुकाराम महाराजांनी ४५०० हून अधिक अभंगांद्वारे मराठी भाषेत अध्यात्म, सामाजिक न्याय व जीवनदर्शन मांडले. त्यांचे साहित्य आजही जगभर प्रचलित आहे.
शिवकाळ व पेशवाई
इ.स. १६३०–१६८०
राजभाषा
छत्रपती शिवाजी महाराजांचे मराठी प्रेम
छत्रपती शिवाजी महाराजांनी मराठी भाषेला राज्यव्यवहाराचे स्थान दिले. फारसी शब्दांऐवजी मराठी शब्दांचा वापर करण्यासाठी त्यांनी राज्यव्यवहार कोश तयार करवला.
इ.स. १८ वे शतक
साहित्य व इतिहास
बखरी लेखन
पेशवे काळात मराठी गद्याचा विकास झाला. सभासद बखर, पानिपतची बखर यांसारख्या ऐतिहासिक बखरी मराठी गद्य साहित्याचे महत्त्वपूर्ण नमुने आहेत.
आधुनिक काळ
इ.स. १८३२
पत्रकारिता
दर्पण — पहिले मराठी वृत्तपत्र
बाळशास्त्री जांभेकर यांनी 'दर्पण' हे मराठीतील पहिले वृत्तपत्र सुरू केले. मराठी पत्रकारितेच्या इतिहासाची सुरुवात याच दिवसापासून झाली.
इ.स. १८४३
रंगभूमी
पहिले मराठी नाटक
विष्णुदास भावे यांनी 'सीता स्वयंवर' हे पहिले मराठी नाटक सादर केले. मराठी रंगभूमीची ही सुरुवात होती.
इ.स. १८४८
शिक्षण
महात्मा ज्योतिबा फुले — शिक्षणाची क्रांती
ज्योतिबा फुले व सावित्रीबाई फुले यांनी पुणे येथे मुलींसाठी शाळा उघडली. मराठी भाषेत शिक्षण देऊन समाजपरिवर्तनाची ज्योत पेटवली.
इ.स. १८७४
साहित्य
केशवसुत — आधुनिक मराठी कवितेचे जनक
केशव बळवंत ठाकरे (केशवसुत) यांनी मराठी कवितेत आधुनिक वैचारिकता आणली. 'तुतारी' सारख्या कवितांनी समाजाला नवी दिशा दिली.
इ.स. १८९१
समाजसुधारणा
लोकमान्य टिळकांचे केसरी
लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळकांनी 'केसरी' वृत्तपत्राद्वारे मराठी भाषेत स्वातंत्र्याची ज्वाला पेटवली. मराठी पत्रकारितेला राजकीय आयाम दिला.
इ.स. १८९९
साहित्य
हरि नारायण आपटे — मराठी कादंबरीचा पाया
ह.ना. आपटे यांनी मराठी कादंबरीला सामाजिक व ऐतिहासिक विषयांची नवी दिशा दिली. त्यांच्या कादंबऱ्या मराठी वाचकांच्या मनात आजही आहेत.
इ.स. १ मे १९६०
महत्त्वाचा दिवस
महाराष्ट्र राज्याची स्थापना
संयुक्त महाराष्ट्र चळवळीनंतर मराठी भाषिकांचे स्वतंत्र राज्य स्थापन झाले. मराठी ही महाराष्ट्राची अधिकृत राजभाषा झाली. या चळवळीत १०५ शहीदांनी बलिदान दिले.
इ.स. १९५०-२०००
आधुनिक साहित्य
मराठी साहित्याचे सुवर्णयुग
विंदा करंदीकर, पु.ल. देशपांडे, वि.स. खांडेकर, बाबा आमटे यांसारख्या साहित्यिकांनी मराठी साहित्याला आंतरराष्ट्रीय मान्यता मिळवून दिली.
इ.स. २०वे शतक
चित्रपट व माध्यमे
मराठी चित्रपटसृष्टीचा उदय
व.पु. काळे, ग.दि. माडगूळकर यांचे गीत आणि 'श्याम', 'सांगत्ये ऐका', 'दुनियादारी' यांसारख्या चित्रपटांनी मराठी भाषेला एक नवा आयाम दिला.
२७ फेब्रुवारी
राष्ट्रीय दिन
मराठी भाषा दिन
ज्येष्ठ कवी कुसुमाग्रज (विष्णू वामन शिरवाडकर) यांच्या जन्मदिवशी — २७ फेब्रुवारी रोजी मराठी भाषा दिन साजरा केला जातो. त्यांना 'मराठीचे भूषण' म्हटले जाते.
२१ वे शतक
डिजिटल युग
मराठी डिजिटल क्रांती
युनिकोड, सोशल मीडिया, ओटीटी माध्यमे यांमुळे मराठी भाषा डिजिटल जगात वेगाने पसरत आहे. मराठी विकिपीडिया, मराठी यूट्यूब चॅनेल्स कोट्यवधी लोकांपर्यंत पोचत आहेत.
Comments
Post a Comment